Genieten van de zon: er is niets mis mee. Sterker nog: het is zelfs goed voor een mens, zolang het tenminste verantwoord gebeurt. Want de zon heeft ook een andere kant. Bij te veel blootstelling aan UV-straling raakt de huid beschadigd en lopen we onder meer het gevaar huidkanker te ontwikkelen. Dat gevaar wordt steeds reëler: het aantal mensen met huidkanker neemt de laatste jaren explosief toe.
Kinderen lopen nog een vele malen groter risico dan volwassenen. De kinderhuid is namelijk anders en daardoor veel kwetsbaarder. Daarbij komt nog dat kinderen over het algemeen vaker en langer buiten zijn. Om te voorkomen dat onze kinderen op latere leeftijd huidkanker krijgen, is het dus van wezenlijk belang dat we nu iets doen!

Het goede nieuws is dat het vrij eenvoudig is ons kroost (en onszelf) te beschermen.

Zoek de schaduw op of, wat bij kinderen vaak effectiever is, draag speciale UV-beschermende kleding, zoals Zunblock. Zonnebrandcrème is daarbij een prima aanvullend middel, maar kan schaduw en UV werende kleding niet vervangen, blijkt uit internationale onderzoeken.

De beste bescherming voor uw kind tegen huidkanker bent u. Reden genoeg voor een kleine en vrij eenvoudige gedragsverandering, toch?

Ik hoop dat de volgende informatie voor u nuttig is. En reactie stellen we altijd op prijs (info@zonnekleding.nl)

Met zonnige groeten,
Ursula Haase

PS: De belangrijkste  informatiebronnen (websites en documenten) die ik heb gebruikt bij het schrijven van onderstaande tekst, worden aan het eind vermeld (september 2010)

-----------------------------------------------------------------

Inhoud UV Straling

(Scroll naar beneden voor de tekst)

–      Nog gevaarlijker dan de zon: ijdelheid
–      Effecten van UV-straling op onze gezondheid
–      De kleinsten dragen het grootste risico
–      De belangrijkste zonbescherming voor uw kind bent u
–      En hoe zit het met zonnebrandcrème?

Nog gevaarlijker dan de zon: ijdelheid

“Terug van vakantie? Je ziet er lekker bruin uit.” We zijn allemaal in meerdere of mindere mate ijdel. Een gebronsde huid is een ideaal dat de meesten van ons nastreven. Maar wat betalen we daarvoor?
En als we niet zonnen in buitenland of op de zonnebank, verwachten we in Nederland niet veel risico te lopen: dat beetje zon dat ons kikkerlandje aandoet...

Maar klopt dat wel?  Nee dat klopt niet. En voor die ijdelheid en gemakzucht betalen we veel.  Want ieder jaar horen 37.000 mensen in ons land van een dokter dat ze huidkanker hebben.  Meer dan een op de zes Nederlanders krijgt een vorm van huidkanker. En dat aantal stijgt: ieder jaar met tien procent. Kinderen hebben tegenwoordig een veel hoger risico huidkanker te ontwikkelen dan hun opa’s en oma’s.

Voor een groot deel is onze vrijetijdsbesteding daar debet aan. Zonvakanties en zonnebaden (ook op de zonnebank) raakten rond 1970 steeds meer in zwang en het aantal blanke mensen met huidkanker stijgt sinds die tijd wereldwijd. Die ‘gezonde’, mooie bruine kleur betalen we dus met een hoge prijs: onze gezondheid. En alhoewel de meeste mensen inmiddels wel op de hoogte zijn van de gevaren van UV-straling, hechten we nog steeds meer waarde aan ons uiterlijk dan aan onze gezondheid.

De meeste vormen van huidkanker zijn goed te behandelen mits op tijd ontdekt, maar prettig zijn die behandelingen uiteraard niet. Bovendien zijn de nare littekens blijvend. Maar buiten die –toch nog redelijk succesvolle- verhalen zijn er ook jaarlijks zeshonderd mensen te betreuren die de ziekte niet overwinnen en sterven aan huidkanker (2009). Dat zijn bijna net zoveel slachtoffers als in het verkeer. 

Effecten van de UV-straling op onze gezondheid

UV-straling heeft zowel positieve als negatieve effecten op onze gezondheid. We hoeven ons zeker niet te verstoppen voor de zon, maar we moeten wel voorkomen dat we te veel UV-straling krijgen en verbranden.

De centrale vragen zijn daarom:
• hoe kunnen we optimaal profiteren van de gunstige effecten van zonlicht, en
• hoe beperken we de negatieve effecten, zoals te veel UV of verbranding en de belangrijkste die daaruit voort kan vloeien: huidkanker?

Positieve effecten

Dat je blij wordt van de zon weten we allemaal. De zon is niet alleen goed voor onze gemoedstoestand, ook onze gezondheid vaart er, tot op zekere hoogte, wel bij.

UV-straling, en dan met name UV-B is essentieel voor de aanmaak van vitamine D. Veel zon hoeven we daarvoor overigens niet te hebben; elke dag een kwartiertje met handen en gezicht in de zon is al voldoende. En hoe meer huid wordt blootgesteld aan de zon, hoe korter de zonnetijd behoeft te zijn om voldoende vitamine D aan te maken. Dermatologen in de VS raden zelfs collectief supplementen (pillen/drankjes) aan: daarmee is de dosis vitamine D goed te controleren en er treden zeker geen negatieve bijwerkingen van UV-straling op. En via voedsel (vette vis, vlees en zuivelproducten) krijgen we ook vitamine D tot ons.

Negatieve effecten

De schadelijke effecten bij te veel UV-straling overheersen heel snel. De huid vergeet niets; alle UV opgedaan in het verleden wordt in de cellen opgeslagen. UV-straling kan zowel op korte als op langere termijn voor gezondheidsproblemen zorgen. Dat kunnen acute en chronische aandoeningen zijn.

Acute effecten:

• Zonnebrand
• Bruining van de huid
• Huidverdikking
• Allergische reacties (zonneallergie)
• Vermindering van de afweer (bijvoorbeeld koortslip)

Zonnebrand en bruining van de huid zijn de meest bekende teken van excessieve blootstelling aan UV-belasting.

Rood worden van de huid is een duidelijk teken van een overdosis aan UV-straling, de grens is dan al ver overschreden.

Bruining is een beschermende reactie en veel mensen streven naar een mooie gezonde, bruine kleur. Die kleur is misschien wel mooi, maar biedt GEEN hoge bescherming tegen verdere UV-straling (ongeveer SPF 4).

Effecten op de lange termijn:

• Veroudering van de huid, huidafwijkingen zoals rimpels, stugge plekken door verhoorning,
• Pigmentvlekken
• Toenemen van staar (vertroebeling van de ooglens) en ondermeer ontsteking van het hoornvlies.

Chronische gevolgen:

Het belangrijkste chronische gevolg van te veel UV-straling voor de huid is huidkanker. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen de zeer agressieve melanoomkanker (moedervlekkanker of zogenaamde ‘zwarte huidkanker’) en de goed behandelbare, maar niet te onderschatte niet-melanoomkanker (zogenaamde ‘witte huidkanker’).

Hoewel de laatste vorm zelden dodelijk is, brengt de behandeling toch behoorlijk wat ellende mee, is meestal erg pijnlijk en laat vaak lelijke littekens achter. Meestal worden lichaamsdelen getroffen die vaak blootgesteld zijn aan de zon (gezicht, handen, oren, onderarmen, neus, nek). Dit geeft aan, dat de totale hoeveelheid van UV-straling in het leven ook een rol speelt, naast zonnebrand.

Melanoomkanker  (letterlijk: zwart gezwel) is daarentegen een erg agressieve vorm van kanker met een groot risico op overlijden. 

Bij het ontstaan van huidkanker wordt verband gelegd tussen

-       De totale hoeveelheid UV-straling die iemand in de loop van zijn leven opdoet.
-       Een overmatige blootstelling aan UV-straling tijdens de kinder- en tienerjaren (tot ca. het 15e jaar). Dit vergroot het risico op huidkanker op latere leeftijd (zie beneden)
-       Het aantal keren dat iemand is verbrand. Hoe vaker, hoe hoger het risico.

De kleinsten dragen het grootste risico

De huid van kinderen is anders dan die van volwassenen en heeft daarom nog extra aandacht nodig. De kinderhuid is dunner en gevoeliger en biedt bijna geen bescherming tegen UV-straling. 

Bij volwassenen bestaat een bepaalde laag van de huid uit dode huidcellen die een barrière vormen tegen straling, uitdroging en het binnendringen van vreemde stoffen.

Bij baby’s en kleine kinderen ontbreekt deze zogenaamde hoornlaag. Deze wordt pas in de loop der jaren gevormd. Tot ongeveer het vierde levensjaar is de hoornlaag onvoldoende ontwikkeld om als bescherming te dienen, zowel tegen UV-straling als tegen uitdroging.

Een ander (beperkt) beschermingsmechanisme is de vorming van melanine (bruine kleurstof) onder invloed van de zon. Kleine kinderen vormen echter bijna geen melanine waardoor er te weinig pigment ontstaat om deze beperkte bescherming te bieden.

De cellen van de kinderhuid zijn daardoor nagenoeg onbeschermd tegen UV-straling.

De kinderhuid is dus minder bestand tegen allerlei invloeden van buitenaf, maar zou daar beter bestand tegen moeten zijn. Kinderen zijn immers veel vaker en langer buiten dan de meeste volwassenen.

Daar komt nog bij dat het zonnebrand-waarschuwingssysteem bij kinderen nog trager werkt dan bij volwassenen. Als kinderen eenmaal verbrand zijn, dan is hun huid dus al behoorlijk beschadigd. Extreme zonnebrand is bij kinderen zelfs levensbedreigend en moet meteen medisch verzorgd worden.

Zonnebrand in de jeugd verhoogt het risico op kanker op latere leeftijd zo’n 2-3 keer. Daarbij is huidkankerpreventie vrij eenvoudig. Experts zijn ervan overtuigd dat kinderen het gedrag dat ze al vroeg aanleren later bijhouden. Andersom is het moeilijk aangeleerd gedrag op latere leeftijd te veranderen. Geef dus zelf het goede voorbeeld:

De belangrijkste zonbescherming voor uw kind bent u – maatregelen voor kinderen

De eenvoudigste en veiligste zonbescherming is ook meteen de makkelijkste: adequate kleding en in de schaduw blijven.

-       Baby’s tot 1 jaar kunt u het beste helemaal uit de directe zon houden. Experts raden af een zonnebrandmiddel te gebruiken omdat het lijfje van baby’s al genoeg met vreemde stoffen belast wordt.
-       Houd kinderen tussen 11 en 15 uur helemaal uit de zon
-       Gebruik goede zonwerende kleding (bijvoorbeeld van Zunblock). Let daarbij op de UV-beschermingsfactor UPF (UV Protection Factor). Die moet minimaal 30 zijn. Voorkeur heeft lange mouwen en lange broeken
-       Gebruik petjes met een grote klep ter bescherming van gezicht, nek en oren
-       Koop schoenen die de voetjes volledig bedekken (bijvoorbeeld espadrilles, geen sandalen)
-       Bescherm je kind vooral ook goed in het water.  Het liefst met speciale UV-badkleding
-       Vergeet de zonnebril niet. Zo voorkom je oogontstekingen.

En hoe zit het met zonnebrandcrème?

Over het gebruik van zonnebrandcrème wordt verschillend gedacht. Internationale studies tonen aan dat de crème wel tegen zonnebrand beschermt, maar niet tegen huidkanker.
Volgens deskundigen raakt de huid al beschadigd door UV-straling voordat er zonnebrand optreedt. Wetende dat de effecten van zonnebrand bij kinderen met een vertraging zichtbaar worden, is dat geen goed teken.
Een andere reden om te pleiten voor extra bescherming naast zonnebrandcrème, is dat men zich door de crème onterecht geheel beschermd voelt en daardoor waarschijnlijk langer in de zon blijft dan goed is.

En dan zijn er nog de nanopartikelen (zoals bijvoorbeeld titaandioxide bolletjes), die tegenwoordig in de meeste zonnebrandcremes verwerkt worden.
Van deze minuscule kunstmatig gefabriceerde deeltjes is nog niet onomstreden bewezen of ze schadelijk of onschadelijk zijn. Wetenschappelijke onderzoeken spreken elkaar tegen: de een zegt dat ze via de huid het lichaam kunnen binnendringen (vooral als deze al beschadigt is) en zich vastzetten in onze organen waar ze ziektes en ontstekingen (zouden) kunnen veroorzaken, anderen beweren dat de huid en goede barriere hiervoor is.

Of en wanneer er uitsluitsel over te geven is: niemand die het weet. U zult daar voorlopig zelf een persoonlijk standpunt over in moeten nemen.

Wat wel zeker is, is dat het dragen van zonnewerende kleding en het opzoeken van schaduw geen negatieve invloed heeft op de gezondheid. 

Zonkracht 

De zonkracht is een maat voor de hoeveelheid ultraviolette straling (UV) in het zonlicht die de aarde bereikt.

Het UV-zonlicht neemt toe naarmate de zon hoger staat en varieert met de seizoenen en het moment van de dag. Warmte heeft geen invloed: op een koele zonnige dag kan de zonkracht even sterk of sterker zijn dan op een warme dag. De verwachte hoeveelheid UV wordt uitgedrukt in de zonkracht, een UV-index die in Nederland kan variëren van 0, wanneer er geen UV is tot 8 voor de maximale hoeveelheid UV-zonlicht.

Voor een actuele meting van de zonkracht in Bilthoven (bij Utrecht) in NL: http://www.rivm.nl/milieuportaal/dossier/uv-ozon-en-klimaat/actuele-zonkracht/. Verdere informatie: NOS teletekst 708

Het KNMI heeft een goed overzicht over hoe lang een typische Nederlandse (lichte huid, blond haar, lichte ogen) volwassene bij welke UV-sterke (onbeschermd) in de zon zou mogen blijven. (Tabel 2) De getallen spreken hun eigen taal, vooral als je in je achterhoofd houdt, dat kinderen vele malen beter beschermd moeten worden.

Tabel 2. De zonkrachtschaal van het KNMI i.s.m. KWF Kankerbestrijding.

(Bron: http://www.knmi.nl/datacentrum/weer_en_gezondheid/zonkracht.html)

Ik hoop dat deze informatie voor u nuttig was. Ik sta altijd open voor feedback, aanmerkingen of opmerkingen (contact).

Bronvermelding (belangrijkste)

–      “Kanker Breed” Tijdschrift van de Nederlandse Vereniging voor Oncologie / Nov. 2009

–      http://www.gesund.co.at/gesund/MedNews/2009/MN22-Hautkrebs-vorbeugen.htm

–      www.weeronline.nl   (WHO, NRG)

–      http://www.checkjevlekje.nl/Checkjevlekje_content/8/Zonlicht_en_gezondheid.html

–      http://www.knmi.nl/datacentrum/weer_en_gezondheid/zonkracht.html

–      “Verstandig zonnen” KWF kanker bestrijding

–      http://medischcontact.artsennet.nl/blad/Tijdschriftartikel/Meer-kennis-van-de-kinderhuid.htm